اجلاس بغداد بدون نتیجه پایان یافت

جمعه، ۵ خرداد ۹۱- در هفته‌ای که گذشت تحرکات دیپلماتیک پیرامون حل و فصل نزاع هسته‌ای میان قدرت‌های جهانی با جمهوری اسلامی، تمام مسایل سیاسی را در ایران تحت‌الشعاع قرار داده بود.
پیش از برگزاری اجلاس بغداد، مدیر کل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، برای نخستین بار به ایران آمد و با برخی مقامات سیاسی جمهوری اسلامی به بحث و گفتگو پرداخت. سفر ناگهانی وی به تهران در پی آن صورت گرفت که نماینده جمهوری اسلامی در آژانس، خواستار از سرگیری مذاکرات برای پرداختن به مسایل مورد اختلاف در پرونده هسته‌ای شد. در پی این گفتگو و توافقات اولیه، آماتو، مدیر کل آژانس به همراه معاون خود و رئیس بازرسان، روز یک‌شنبه این هفته وارد تهران شد و مذاکرات را با دبیر شورای عالی امنیت جمهوری اسلامی ادامه داد.
از توافقاتی که میان طرفین صورت گرفت، اطلاع دقیقی در دست نیست، اما مدیر کل آژانس از توافقاتی سخن به میان آورد که آن‌ها را بسیار مهم خواند. او گفت: به زودی توافق‌نامه‌ای امضا خواهد شد، اما هنوز نمی‌توانم زمان دقیق آن را تعیین کنم. در عین حال افزود: اختلاف نظرها میان آژانس و ایران هم‌چنان باقی‌ست. دبیر شورای عالی امنیت جمهوری اسلامی، اما گفته است که این اختلافات نمی‌تواند مانع از دست‌یابی به توافق باشد.
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی نیز گفته است: در سفر مدیرکل آژانس، بحث مدالیته و چارچوب کاری جدید برای رفع ابهامات و سؤالات آژانس مورد توجه است و ما امیدواریم توافق بر سر تدوین مدالیته جدید میان دو طرف صورت گیرد.
اهداف و مقاصد تاکتیکی طرفین پوشیده نیست. جمهوری اسلامی به ویژه، قبل از برگزاری اجلاس بغداد می‌خواست نشان دهد که بر سر اختلافات با آژانس آماده عقب‌نشینی‌ست، تا از آن در جریان مذاکرات با گروه ۱ + ۵ بهره‌گیری کند. مدیر کل آژانس نیز در عین حال که می‌گوید، در جریان گفتگو با مقامات جمهوری اسلامی، توافقات بسیار مهمی صورت گرفته است، اما می‌افزاید: اختلاف نظرها هم‌چنان پابرجاست. او می‌داند که توافقات و اختلافات آژانس با جمهوری اسلامی تابعی‌ست از توافقات و اختلافات در جای دیگر یعنی نتیجه‌ی اجلاس بغداد.
این اجلاس با حضور نمایندگان گروه ۱ + ۵ و جمهوری اسلامی روز چهارشنبه این هفته در بغداد برگزار گردید. دور اول مذاکرات، پس از سه ساعت و ارائه پیشنهادات طرفین متوقف گردید. گفتگو و چانه‌زنی دوجانبه‌ی مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا با رئیس هیئت نمایندگی جمهوری اسلامی تا صبح پنج‌شنبه برای از سرگیری اجلاس ادامه یافت.
خبرگزاری جمهوری اسلامی گزارش کرد که “بسته پیشنهادی گروه ۱ + ۵ از نظر تهران نیاز به تعدیل و اصلاح دارد. در بسته پیشنهادی این گروه عدم تناسب بین داده‌ها و ستانده‌ها وجود دارد. در این بسته که به صورت نامتوازن ارائه شده است، نگاه جامعی وجود ندارد، اما در بسته پیشنهادی جمهوری اسلامی داده‌ها و ستانده‌ها متوازن است.”
خبرگزاری جمهوری اسلامی از بسته‌های پیشنهادی متوازن و غیر متوازن گزارش می‌دهد، در حالی که به نظر می‌رسد حتا گزارش‌گر این خبرگزاری از این بسته‌های پیشنهادی بی‌اطلاع است. چرا که این مذاکرات بر پایه بده و بستان‌های دیپلماسی سری در پشت درهای بسته ادامه دارد و مردم ایران نباید از آن‌چه که در این اجلاس می‌گذرد و تصمیماتی که در مورد سرنوشت آن‌ها گرفته می‌شود، آگاه گردند. اما می‌توان این را فهمید که هر یک از طرفین توازن و عدم توازن بسته‌های پیشنهادی را به حسب منافع خود تعبیر و تفسیرمی‌کند.
حقیقت این است که جمهوری اسلامی زیر فشار شرایط اقتصادی و سیاسی که او را احاطه کرده‌اند، حاضر به عقب‌نشینی بر سر پرونده هسته‌ای و پذیرش توافقاتی شده است که در چند سال اخیر، پس از دوره زمام‌داری خاتمی، به هیچ وجه تمایلی به پذیرش آن نداشت. سیاستی که در این دوره ۷ ساله در دستور کار جمهوری اسلامی قرار گرفته بود، به اصطلاح سیاست خارجی تعرضی بود. این سیاست در حالی تضاد جمهوری اسلامی را با قدرت‌های اروپایی و آمریکا تشدید کرد و مدام حتا احتمال درگیری نظامی را نیز افزایش داد که بر یک پایه مادی‌ی اقتصادی استوار نبود. لذا پوشیده نبود که این سیاست با شکست روبرو خواهد شد. فشارهای اقتصادی و سیاسی و تحریم‌های بین‌المللی وضعیت جمهوری اسلامی را مدام وخیم تر ساخت. اما شدیدترین فشار که جمهوری اسلامی را ناگزیر به عقب‌نشینی کرد، تحریم‌های نفتی و بانکی بود که در محدوده‌ای به مرحله اجرا درآمده و اجرای کامل آن در تیر ماه انجام خواهد گرفت. برای رژیمی که اساس اتکای مالی و اقتصادی‌اش به درآمد نفت است، این تحریم فلج کامل اقتصادی و مالی را در پی خواهد داشت. در این نقطه بود که جمهوری اسلامی عقب‌نشینی را پذیرفت و مذاکراتی که ۱۵ ماه معلق مانده بود، در استانبول از سر گرفته شود.
جمهوری اسلامی اکنون با این دیدگاه بر سر میز مذاکره رفت که غنی‌سازی اورانیوم را آن‌گونه که پیش از این گروه ۱ + ۵ خواسته بود، زیر ۵ درصد متوقف سازد. طرح روسیه را که یک سال پیش رد کرده بود، پذیرفت و آماده پذیرش خواست‌های آژانس بین‌المللی انرژی اتمی شد، تا در ازای این عقب‌نشینی لااقل تحریم‌های جدید متوقف شوند.
رئیس کمیسیون امنیت و سیاست خارجی مجلس، حتا پیش از تشکیل اجلاس بغداد، برای اطمینان دادن به گروه ۱ + ۵، رسماً اعلام نمود که جمهوری اسلامی قصد ندارد غنی‌سازی اورانیوم را با غلظت ۲۰ درصد ادامه دهد، این یک اقدام موقتی بوده است. رئیس مجلس یک گام فراتر نهاد و عقب‌نشینی در غنی‌سازی را به کل عرصه سیاست خارجی بسط داد و گفت: اگرچه مسئله هسته‌ای وزنی برای قدرتمندی کشورها دارد، اما اصل مسئله توازن منطقه‌ای نیست و ایران به دنبال امپراتورسازی نیست. زمانه امپراتوری‌سازی به سر آمده است و دوران هم‌زیستی مسالمت‌آمیز است. ما بارها گفته‌ایم که نمی‌خواهیم تبدیل به قطبی شویم که دیگران زیر چتر ما قرار گیرند. سیاست جمهوری اسلامی این است که مذاکرات به نتیجه برسد.
با این حساب، رئیس مجلس، تکلیف ام‌القرای اسلام و دولت و امت واحده‌ی اسلام را نیز روشن کرده است. لاریجانی با این اظهار نظر می‌خواست به قدرت‌های جهانی اطمینان دهد که جمهوری اسلامی دیگر برای ایجاد امپراتوری اسلامی و “تبدیل شدن به قطبی که دیگران زیر چتر” آن قرار گیرند، تلاش نخواهد کرد. او می‌گوید: “دوران هم‌زیستی مسالمت‌آمیز” فرا رسیده است و “مذاکرات باید به نتیجه برسد”.
تا چند ماه پیش که جمهوری اسلامی، تهدید نظامی را بدیل تحریم‌ها قرار می‌داد، هیچ مقامی در جمهوری اسلامی جرأت آن را نداشت که بگوید غنی‌سازی اورانیوم ۲۰ درصد اقدامی موقتی‌ست، تبدیل شدن به یک قطب، هدف رژیم نیست و دوران هم‌زیستی مسالمت‌آمیز فرا رسیده است. اکنون اما اوضاع تغییر کرده است و مقامات جمهوری اسلامی عقب‌نشینی در غنی‌سازی اورانیوم را تا کلیت سیاست خارجی بسط می‌دهند. یا به عبارت دیگر آمادگی خود را برای این عقب‌نشینی اعلام می‌کنند.
نتیجه‌بخش بودن مذاکرات و توازن داده‌ها و ستانده‌ها هم که اکنون سران جمهوری اسلامی از آن دفاع می‌کنند، چیز دیگری جز این نخواهد بود که تحریم‌ها لغو شوند.
طرف مقابل، به ویژه آمریکا و اروپا نیز که جمهوری اسلامی را در موضعی تدافعی می‌بینند، عجالتاً تمایلی به نتیجه‌بخش بودن مذاکرات به شکلی که جمهوری اسلامی خواهان آن هست، ندارند. آن‌ها عجله‌ای برای رسیدن به تفاهم، صرفاً بر سر مسئله هسته‌ای ندارند. چون ابعاد اختلاف فراتر از مسئله هسته‌ای است. آن‌ها می‌خواهند با اعمال فشارهای بیش‌تر و تشدید تحریم‌ها جمهوری اسلامی را تا نقطه مطلوب خود به عقب‌نشینی وادارند. از این‌رو حاضر به توقف تحریم‌ها، حتا تحریم‌هایی که هنوز موعد اجرای آن‌ها فرا نرسیده، نشدند.
در مذاکرات بغداد تا جایی که علنی شده است، صرفاً برداشتن برخی تحریم‌های جزیی از نمونه قطعات هواپیما و دادن اورانیوم مورد نیاز برای مصارف پزشکی و عملی را پذیرفته‌اند. لذا بدیهی بود که اجلاس بغداد عملاً پس از گذشت سه ساعت متوقف گردد و مذاکرات روز بعد از آن نیز به نتیجه‌ای نرسد.
در پی شکست این مذاکرات، خبرگزاری‌های رژیم که تا پیش از این، برگزاری اجلاس را امیدوارکننده اعلام کرده بودند، از نامشخص بودن گام‌های متقابل گروه ۱ + ۵ خبر دادند. خبرگزاری فارس در گزارش خود در روز دوم این ا جلاس نوشت: “صداهایی که از درون اعضای گروه ۱ + ۵ در بغداد به گوش می‌رسد، شبیه اظهارات بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر رژیم صهیونستی است.”
خبرگزاری ایسنا نیز گزارش کرد: با وجود دو دور گفتگوی سعید جلیلی و کاترین اشتون به طور دوجانبه و رد و بدل شدن نظرات و پیشنهادات، اما ۱ + ۵ هنوز حرف جدیدی برای ایران ندارد. دیپلمات‌های ایرانی نزدیک به مذاکرات معتقدند که رویکرد ۱ + ۵ در استانبول مثبت‌تر و امیدوارکننده‌تر از آن چیزی‌ست که در بغداد دیده می‌شود. به نظر می‌آید که ۱ + ۵ در بغداد چندان پای‌بند به اصل عمل متقابل که در استانبول بر روی آن توافق کردند، نیست.”
پس از بی نتیجه ماندن گفتگوهای دور دوم اجلاس در بغداد، رئیس هیئت مذاکره‌کننده جمهوری اسلامی و رئیس سیاست خارجی اتحاد اروپا برای سومین بار با یکدیگر گفتگو کردند تا شاید راهی برای ادامه اجلاس جستجو کنند. لذا عصر پنج‌شنبه اعلام شد که دور سوم مذاکرات اجلاس بغداد نیز صورت خواهد گرفت.
اما از دور سوم نیز نتیجه‌ای عاید نشد، الا این که طرفین پذیرفتند، مذاکرات در آینده نزدیک ادامه یابد. ادامه مذاکرات البته خواست هر دو طرف نزاع در شرایط موجود است. چرا که جمهوری اسلامی امیدوار است که از طریق این مذاکرات توافقی به دست آید و از فشارهای اقتصادی و سیاسی کاسته شود. آمریکا و اروپا نیز در عین حال که این فشارها را افزایش می‌دهند، می‌کوشند از طریق مذاکرات جمهوری اسلامی را هر چه بیش‌تر به عقب‌نشینی وادارند.
پس از بی‌نتیجه ماندن دور سوم گفتگوهای بغداد، کاترین اشتون در کنفرانس خبری خود، ضمن تأکید بر اختلافات اساسی در اجلاس بغداد، خبر از برگزاری اجلاس دیگری در آخرین روزهای خرداد ماه در مسکو داد.
تعیین تاریخ ۲۸ و ۲۹ خرداد برای ادامه مذاکرات، نشان‌دهنده اهمیت و نقش تحریم‌های تیر ماه برای هر دو طرف نزاع است. جمهوری اسلامی می‌خواهد از طریق برخی توافقات، اجرای این تحریم‌ها را لااقل به تعویق اندازد و در مقابل آمریکا و اروپا نیز می‌کوشند از طریق تهدید به ا جرای تحریم‌های نفتی و بانکی که ابعاد بین‌المللی خواهد داشت، جمهوری اسلامی را وادار به پذیرش خواست‌های خود کنند.
جمهوری اسلامی در وضعیت دشواری قرار گرفته است. از یک سو دیگر نمی‌تواند فشارهای سیاسی و اقتصادی به ویژه تحریم‌های نفتی و بانکی را تحمل کند و از دیگر سو نمی‌تواند به شکلی که اروپا و آمریکا دیکته می‌کنند عقب‌نشینی نماید. از همین‌روست که نمایندگان جمهوری اسلامی بر حل گام به گام و مرحله به مرحله مسایل مورد اختلاف و توازن داده‌ها و ستانده‌ها تأکید داشتند.
اجلاس بغداد بدون نتیجه پایان یافت و اجلاس مسکو نیز نتیجه خارق‌العاده‌ای در پی نخواهد داشت.

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: